കുടുംബബന്ധങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾ സൗഹാർദ്ദപരമായും വേഗത്തിലും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള പ്രത്യേക കോടതികളാണ് കുടുംബ കോടതികൾ (Family Courts).
സാധാരണ സിവിൽ കോടതികളിലെ സങ്കീർണ്ണമായ നിയമനടപടികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, കുടുംബങ്ങളിലെ സമാധാനവും ഒത്തുതീർപ്പുമാണ് ഈ കോടതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
1984-ലെ ഫാമിലി കോർട്ട്സ് ആക്ട് (Family Courts Act, 1984) പ്രകാരമാണ് ഇന്ത്യയിൽ കുടുംബ കോടതികൾ നിലവിൽ വന്നത്.
പ്രധാന കർത്തവ്യങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന കേസുകളും (Key Responsibilities & Jurisdiction)
കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വൈകാരികവും വ്യക്തിപരവുമായ ഒട്ടനവധി പ്രശ്നങ്ങളിൽ അന്തിമമായ തീർപ്പ് കൽപ്പിക്കുന്നത് കുടുംബ കോടതികളാണ്.
വിവാഹമോചനവും വിവാഹബന്ധം വേർപെടുത്തലും (Divorce and Annulment)
വിവാഹബന്ധം നിയമപരമായി വേർപെടുത്തുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ഹർജികളും കുടുംബ കോടതിയിലാണ് സമർപ്പിക്കേണ്ടത്. പരസ്പര സമ്മതത്തോടെയുള്ള വിവാഹമോചനം (Mutual Divorce), ക്രൂരതയോ മറ്റ് കാരണങ്ങളോ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചുള്ള വിവാഹമോചനം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ദാമ്പത്യ അവകാശങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കൽ (Restitution of Conjugal Rights)
കാരണങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ പങ്കാളി അകന്നു കഴിയുകയാണെങ്കിൽ, ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കാൻ അനുവദിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് കോടതിയെ സമീപിക്കാം. ബന്ധം വീണ്ടെടുക്കാൻ പങ്കാളികൾക്ക് കോടതി അവസരം നൽകുന്നു.
വിവാഹത്തിന്റെ സാധുത നിശ്ചയിക്കൽ (Validity of Marriage)
ഒരു വിവാഹം നിയമപരമായി സാധുതയുള്ളതാണോ അല്ലയോ എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കാനുള്ള അധികാരം കുടുംബ കോടതികൾക്കുണ്ട്.
സംരക്ഷണവും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വവും (Maintenance and Property Rights)
വിവാഹബന്ധത്തിൽ തകർച്ചയുണ്ടാകുമ്പോൾ ആശ്രയമില്ലാത്തവർക്ക് സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് കോടതിയുടെ പ്രധാന ചുമതലയാണ്.
ജീവനാംശം നൽകൽ (Maintenance/Alimony)
ഭാര്യ, ഭർത്താവ്, കുട്ടികൾ, പ്രായമായ മാതാപിതാക്കൾ എന്നിവർക്ക് ജീവനാംശം നൽകുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകൾ കുടുംബ കോടതി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. പങ്കാളിയുടെ സാമ്പത്തിക ശേഷി അനുസരിച്ച് പ്രതിമാസ തുക കോടതി നിശ്ചയിച്ചു നൽകും.
സ്വത്ത് തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കൽ (Property Disputes)
വിവാഹിതരായ ദമ്പതികൾ തമ്മിലോ, അതിലൊരാളും കുടുംബാംഗങ്ങളും തമ്മിലോ ഉള്ള സ്വത്ത് സംബന്ധമായ തർക്കങ്ങളിൽ തീർപ്പുകൽപ്പിക്കാൻ കുടുംബ കോടതിക്ക് അധികാരമുണ്ട്. വിവാഹസമയത്ത് നൽകിയ സ്ത്രീധനം, സ്വർണ്ണം എന്നിവ തിരികെ ലഭിക്കാനുള്ള ഹർജികളും ഇവിടെയാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്.
കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണവും അവകാശങ്ങളും (Child Custody and Guardianship)
മാതാപിതാക്കൾ വേർപിരിയുമ്പോൾ കുട്ടികളുടെ ഭാവി സുരക്ഷിതമാക്കുക എന്നതിന് കോടതി അതീവ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.
കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണാവകാശം (Child Custody)
വേർപിരിയുന്ന ദമ്പതികളിൽ കുട്ടി ആരുടെ കൂടെ താമസിക്കണം എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് കുടുംബ കോടതിയാണ്. കുട്ടിയുടെ പ്രായം, വിദ്യാഭ്യാസം, മാനസിക സുരക്ഷിതത്വം എന്നിവ മുൻനിർത്തിയാണ് കോടതി തീരുമാനമെടുക്കുക.
സന്ദർശനാനുമതി (Visitation Rights)
കുട്ടിയുടെ സംരക്ഷണാവകാശം ഒരാൾക്ക് ലഭിച്ചാലും, മറ്റേ പങ്കാളിക്ക് കുട്ടിയെ കാണാനും ഒപ്പം സമയം ചിലവഴിക്കാനുമുള്ള അനുമതി (Visiting Rights) കോടതി ക്രമീകരിച്ചു നൽകും.
രക്ഷാകർതൃത്വം (Guardianship)
ഒരു കുട്ടിയുടെ നിയമപരമായ രക്ഷാകർത്താവായി (Guardian) ഒരാളെ നിയമിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളും ഈ കോടതിയുടെ പരിധിയിൽ വരുന്നു.
കുടുംബ കോടതികളുടെ പ്രത്യേക പ്രവർത്തന ശൈലി (Special Core Functions)
സാധാരണ കോടതികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി മാനുഷിക പരിഗണനകൾക്കാണ് കുടുംബ കോടതികളിൽ മുൻഗണന നൽകുന്നത്.
കൗൺസിലിംഗും ഒത്തുതീർപ്പ് ശ്രമങ്ങളും (Counseling and Mediation)
കുടുംബ കോടതികളുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകതയാണിത്. ഒരു കേസ് ഫയലിൽ സ്വീകരിച്ചാൽ ഉടൻ തന്നെ വിധി പ്രസ്താവിക്കുകയല്ല കോടതി ചെയ്യുന്നത്. പകരം, വിദഗ്ദ്ധരായ കൗൺസിലർമാരുടെ സഹായത്തോടെ ദമ്പതികൾക്കിടയിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും അവരെ ഒന്നിപ്പിക്കാനും പരമാവധി ശ്രമിക്കുന്നു.
സൗഹാർദ്ദപരമായ അന്തരീക്ഷം (Conciliatory Approach)
കോടതി മുറികളിലെ കടുത്ത വാദപ്രതിവാദങ്ങൾക്ക് പകരം അനുരഞ്ജനത്തിന്റെ പാതയാണ് ഇവിടെ സ്വീകരിക്കുന്നത്. പരമാവധി കേസുകൾ കോടതിക്ക് പുറത്ത് ഒത്തുതീർപ്പാക്കാൻ (Lok Adalat വഴി) ജഡ്ജിമാർ മുൻകൈ എടുക്കുന്നു.
സ്വകാര്യത സംരക്ഷിക്കൽ (In-Camera Proceedings)
കേസിലെ കക്ഷികളുടെ സ്വകാര്യത മാനിച്ചുകൊണ്ട്, ആവശ്യമെങ്കിൽ അടച്ചിട്ട മുറിയിൽ (In-Camera) വിചാരണ നടത്താൻ കോടതിക്ക് അധികാരമുണ്ട്. പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ഈ വിചാരണകളിൽ പ്രവേശനമുണ്ടായിരിക്കില്ല.
വേഗതയേറിയതും ലളിതവുമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ (Simplified Procedures)
സാധാരണ സിവിൽ കേസുകളെ അപേക്ഷിച്ച് കുടുംബ കോടതികളിലെ നടപടികൾ ലളിതമാണ്.
-
വക്കീൽ ഇല്ലാതെയും വാദിക്കാം: കക്ഷികൾക്ക് അവരുടെ ഭാഗം നേരിട്ട് ജഡ്ജിക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ നിയമം അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ സങ്കീർണ്ണമായ നിയമവശങ്ങൾ ഉള്ളപ്പോൾ വക്കീലിന്റെ സഹായം തേടാവുന്നതുമാണ്.
-
സാങ്കേതികതകൾക്ക് കുറഞ്ഞ പ്രാധാന്യം: കർക്കശമായ സിവിൽ നിയമ ചട്ടങ്ങൾ പലപ്പോഴും കുടുംബ കോടതികൾക്ക് ബാധകമല്ല. സത്യം മനസ്സിലാക്കാനും നീതി നടപ്പാക്കാനും കോടതി ലളിതമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
ഉപസംഹാരം: കുടുംബങ്ങൾ തകരാതെ സംരക്ഷിക്കുക, വേർപിരിയൽ അനിവാര്യമായ ഘട്ടങ്ങളിൽ സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും അർഹമായ നിയമപരിരക്ഷയും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വവും ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയാണ് കുടുംബ കോടതികളുടെ പരമപ്രധാനമായ കർത്തവ്യം.
വാർത്തകളും വിശേഷങ്ങളും അറിയാൻ താഴെ കാണുന്ന whatsapp പബ്ളിക് ചാനൽ ലിങ്ക് ക്ലിക്ക് ചെയ്ത് ഫോളോ ചെയ്യുക :
https://whatsapp.com/channel/0029Vb5EC2CICVfiP901gW2T
