കേരളത്തിന്റെ തനതായ ക്ഷേത്രസംഗീത ശാഖയാണ് സോപാന സംഗീതം. ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിലുള്ള പടികളെയാണ് ‘സോപാനം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഈ പടികളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ദേവനെ പൂജിക്കുന്ന സമയത്ത് പാടുന്നതിനാലാണ് ഇതിന് സോപാന സംഗീതം എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. ഭക്തിയും ഏകാഗ്രതയുമാണ് ഇതിന്റെ ജീവൻ. കേരളത്തിന്റെ തനത് സംസ്കാരത്തോടും ആചാരങ്ങളോടും ഇത് ഇഴചേർന്നുനിൽക്കുന്നു.
ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം
പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടെയാണ് ഈ സംഗീത ശാഖ രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഭക്തി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വളർച്ച സോപാന സംഗീതത്തിന് വലിയ പ്രചാരം നൽകി. ജയദേവന്റെ ‘ഗീതാഗോവിന്ദം’ അഥവാ ‘അഷ്ടപദി’ കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആലപിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഈ ശാഖ ശക്തമായി. മാരാർ, പൊതുവാൾ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത അമ്പലവാസി സമുദായങ്ങളാണ് തലമുറകളായി ഈ കല പരിപാലിച്ചു പോരുന്നത്.
ഘടനയും ആലാപന ശൈലിയും
കർണാടക സംഗീതത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ഭാവതലമാണ് സോപാന സംഗീതത്തിനുള്ളത്. ശുദ്ധമായ ഭക്തിയും ആത്മസമർപ്പണവുമാണ് ഇതിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്.
ആലാപന സവിശേഷതകൾ
-
ഇതിലെ ആലാപനം സാധാരണയായി മന്ദഗതിയിലാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്.
-
പിന്നീട് ഇത് ക്രമേണ ദ്രുതതാളത്തിലേക്ക് മാറുന്നു.
-
ഭാവത്തിനാണ് ശബ്ദ പ്രകടനങ്ങളേക്കാൾ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്.
-
രാഗവിസ്താരത്തിന് പകരം അക്ഷരശുദ്ധിക്കും വാക്കുകളുടെ അർത്ഥത്തിനുമാണ് പ്രാധാന്യം.
-
‘ആന്തോളിതം’ അഥവാ ഊഞ്ഞാലാടുന്ന പോലുള്ള സ്വരസഞ്ചാരം ഇതിന്റെ മുഖമുദ്രയാണ്.
പ്രധാന രാഗങ്ങളും താളങ്ങളും
കർണാടക സംഗീതത്തിലെ രാഗങ്ങളോട് സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും സോപാന സംഗീതത്തിൽ ഇവയ്ക്ക് തനതായ കേരളീയ ഭാവമുണ്ട്.
-
പ്രധാന രാഗങ്ങൾ: സാമന്തമലഹരി, പുറനീര്, ഇന്ദോള, കാനക്കുറിഞ്ഞി, പാടി, ഘണ്ടാരം എന്നിവ ഇതിൽ പതിവായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
-
പ്രധാന താളങ്ങൾ: ചെമ്പട, അടന്ത, പഞ്ചാരി, ചമ്പ, മുക്തിതാളം തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രതാളങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
പ്രധാന വാദ്യോപകരണങ്ങൾ
സോപാന സംഗീതത്തിലെ ആലാപനത്തിന് മാറ്റ് കൂട്ടുന്നത് പരമ്പരാഗത വാദ്യങ്ങളാണ്. വാദ്യങ്ങളുടെ അകമ്പടി പാട്ടിന്റെ ഭക്തിസാന്ദ്രത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ഇടയ്ക്ക
സോപാന സംഗീതത്തിന്റെ പ്രധാന വാദ്യമാണ് ഇടയ്ക്ക. ഇത് ഒരു ദേവവാദ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗായകനാണ് സാധാരണയായി ഇടയ്ക്ക വായിക്കുന്നത്. തോളിലിട്ട്, ഇടതുകൈ കൊണ്ട് വള്ളിയിൽ മുറുക്കിയും അയച്ചും വലതുകൈയിലെ കോൽകൊണ്ട് തട്ടിയാണ് ഇത് വായിക്കുന്നത്. ഇതിൽ നിന്ന് സപ്തസ്വരങ്ങളും മീട്ടാൻ സാധിക്കും.
ചെങ്ങിലയും ഇലത്താളവും
-
ചെങ്ങില: താളം പിടിക്കാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വൃത്താകൃതിയിലുള്ള വെങ്കല ഉപകരണമാണിത്. ഒരു കോലുപയോഗിച്ച് ഇതിൽ അടിച്ച് താളബോധം നിലനിർത്തുന്നു.
-
ഇലത്താളം: വെങ്കലത്തിൽ തീർത്ത ചെറിയ രണ്ട് തളികകൾ കൂട്ടിമുട്ടിച്ചാണ് ഇലത്താളം വായിക്കുന്നത്. ഇത് താളത്തിന്റെ വേഗത നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
സോപാന സംഗീതത്തിന്റെ പ്രയോഗമേഖലകൾ
ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ മാത്രമല്ല മറ്റ് കലാരൂപങ്ങളിലും ഈ സംഗീതം വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ട്.
ക്ഷേത്ര ആചാരങ്ങൾ
ദിവസേനയുള്ള പൂജകൾ, നിർമ്മാല്യം, ഉഷഃപൂജ, ദീപാരാധന, അത്താഴപൂജ എന്നിവയുടെ സമയത്താണ് പ്രധാനമായും സോപാനം പാടുന്നത്. ഉത്സവകാലങ്ങളിൽ ശീവേലി, എഴുന്നള്ളിപ്പ് തുടങ്ങിയ ചടങ്ങുകൾക്കും ഇത് അവിഭാജ്യമാണ്.
ദൃശ്യകലകളിലെ സ്വാധീനം
കേരളത്തിന്റെ ക്ലാസിക്കൽ കലാരൂപങ്ങൾക്ക് അടിത്തറ നൽകിയത് സോപാന സംഗീതമാണ്.
-
കഥകളി: കഥകളി സംഗീതത്തിന് അടിസ്ഥാനം സോപാന ശൈലിയാണ്. ഭാവപ്രകടനങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ താളവും ഈണവും ഇതിൽ നിന്നാണ് സ്വീകരിച്ചത്.
-
കൃഷ്ണനാട്ടം & അഷ്ടപദിയാട്ടം: ഈ ക്ഷേത്ര കലകളിലെല്ലാം ആലാപന ശൈലി പൂർണ്ണമായും സോപാന രീതിയിലാണ് നിർവ്വഹിക്കുന്നത്.
-
മോഹിനിയാട്ടം: ലാസ്യഭാവം നിറഞ്ഞ മോഹിനിയാട്ടത്തിന്റെ ആലാപനത്തിലും ഈ ശൈലിയുടെ സ്വാധീനം വ്യക്തമായി കാണാം.
പ്രമുഖ ആചാര്യന്മാരും ആധുനിക കാലവും
ഈ പ്രാചീന സംഗീത രൂപത്തെ പരിപോഷിപ്പിച്ച നിരവധി മഹാരഥന്മാരുണ്ട്. ഷഡ്കാല ഗോവിന്ദമാരാർ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പ്രമുഖനാണ്. ആധുനിക കാലത്ത് ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ ഈ കലാരൂപത്തെ ജനകീയമാക്കുന്നതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. അദ്ദേഹം സോപാന സംഗീതത്തെ സാധാരണ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചു. പള്ളിപ്പുറം ഗോപാലൻ നായർ, കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കർ എന്നിവരും ഈ മേഖലയ്ക്ക് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ഒരു കാലത്ത് ക്ഷേത്രമതിൽക്കകത്ത് മാത്രമായി ഒതുങ്ങിയിരുന്ന ഈ കലാരൂപം ഇന്ന് വേദികളിലും സാംസ്കാരിക കൂട്ടായ്മകളിലും സജീവമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ആത്മീയതയും സംഗീത പാരമ്പര്യവും ഒരുപോലെ വെളിവാക്കുന്ന അതുല്യമായ ഒരു കലാരൂപമാണ് സോപാന സംഗീതം.
വാർത്തകളും വിശേഷങ്ങളും അറിയാൻ താഴെ കാണുന്ന whatsapp പബ്ളിക് ചാനൽ ലിങ്ക് ക്ലിക്ക് ചെയ്ത് ഫോളോ ചെയ്യുക :
https://whatsapp.com/channel/0029Vb5EC2CICVfiP901gW2T
